Basit Mallar ve Emisyon Hesaplaması
Basit mallar; tek bir üretim sürecinden geçen, bileşeni bulunmayan veya yalnızca asgari düzeyde işleme tabi tutulan ürünleri ifade eder.
Örnekler:
- Ham demir
- Çimento klinkeri
- Alüminyum külçe
- Elektrik
Hesaplama Metodu
Basit mallar için emisyon hesaplaması esas olarak doğrudan emisyonlar (Kapsam 1) üzerinden yapılır. Belirli ürün grupları ve koşullar altında dolaylı emisyonlar (Kapsam 2) da hesaplamaya dâhil edilebilir.
Hesaplama sürecinde üretim tesisindeki yakıt tüketimi ve enerji kullanımı esas alınır.
Formül:
Toplam Emisyon = (Yakıt Tüketimi × Emisyon Faktörü) + (Elektrik Tüketimi × Şebeke Emisyon Faktörü)
Veri Gereksinimleri
- Üretim tesisine ait enerji tüketim verileri
- Kullanılan yakıt türleri
- Üretim miktarı
Kompleks Mallar ve Emisyon Hesaplaması
Kompleks mallar; birden fazla girdiden oluşan, çok aşamalı üretim süreçlerinden geçen ve ara ürünler (precursor) içeren mamul ürünlerdir.
Örnekler:
- Çelik borular
- Alüminyum profiller
- İşlenmiş demir-çelik ürünleri
- Gübre karışımları
Hesaplama Metodu
Kompleks mallar için emisyon hesaplaması, ürünün tüm bileşenlerini ve üretim aşamalarını kapsayacak şekilde yapılır. Bu kapsamda:
- Her bir girdinin (precursor) gömülü emisyonu ayrı ayrı hesaplanır,
- Ürünün kendi üretim sürecinden kaynaklanan emisyonlar eklenir,
- Tedarik zinciri boyunca oluşan emisyonlar toplulaştırılır.
Formül:
Toplam Emisyon = Σ (Girdi Emisyonları) + Kendi Üretim Emisyonları
Veri Gereksinimleri
- Tüm girdilere ait emisyon verileri
- Tedarikçi bilgileri
- Üretim süreçlerine ilişkin detaylar
- Girdi ağırlıkları ve miktar oranları
Emisyon Hesaplamasında Önemli Hususlar
- Basit mallar için çoğunlukla tesis bazlı ölçüm ve hesaplama yeterli olmaktadır.
- Kompleks mallarda tedarik zinciri şeffaflığı ve izlenebilirlik kritik öneme sahiptir.
- Avrupa Birliği, her ürün kategorisi için ürüne özgü hesaplama metodolojileri yayımlamıştır.
- Varsayılan (default) değerlerin kullanımına izin verilmekle birlikte, gerçek ölçüm ve hesaplama verileri tercih edilmektedir.
- 2026 yılı itibarıyla, tüm emisyon hesaplamalarının akredite bağımsız doğrulayıcılar tarafından onaylanması zorunlu olacaktır.