50 Ton İstisnası (De Minimis)
CBAM kapsamında yıllık 50 tonun altında ithalat gerçekleştiren şirketler, belirli ürün grupları için mekanizmadan tamamen muaf tutulmuştur. Bu düzenleme özellikle küçük ölçekli ithalatçıların idari yükünü azaltmayı amaçlamaktadır.
Bu kapsamda:
- Yıllık 50 tonun altında ithalat yapan firmalar CBAM yükümlülüklerinden muaftır.
- Muafiyet; demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento sektörlerini kapsamaktadır.
- Elektrik ve hidrojen, bu istisna kapsamı dışında bırakılmıştır.
- Muafiyet uygulanmasına rağmen, toplam emisyonların yaklaşık %99’u CBAM kapsamı içinde kalmaktadır.
- Belirlenen eşik değeri, her yıl Komisyon tarafından gözden geçirilecektir.
Raporlama ve Beyan Kolaylıkları
CBAM’ın nihai uygulama aşamasına geçişte, raporlama süreçlerini kolaylaştırmaya yönelik önemli düzenlemeler yapılmıştır:
- Yıllık CBAM beyan tarihi 31 Mayıs’tan 30 Eylül’e ertelenmiştir.
- İlk yıllık CBAM beyanı 2027 yılında, 2026 yılı emisyonları için sunulacaktır.
- CBAM sertifikalarının satışı, 1 Şubat 2027 tarihinde başlayacaktır.
Bu düzenlemeler, özellikle KOBİ’ler açısından önemli bir idari kolaylık sağlamakta ve uyum maliyetlerini azaltmaktadır.
Emisyon Hesaplama Basitleştirmeleri
Emisyon hesaplamalarının sadeleştirilmesi amacıyla ürün bazında çeşitli teknik düzenlemeler getirilmiştir:
- Alüminyum ve çelik ürünlerinde, sistem sınırları AB ETS ile uyumlu hâle getirilmiştir.
- Bitirme işlemlerinden (finishing processes) kaynaklanan emisyonlar hesaplama kapsamı dışında bırakılmıştır.
- Varsayılan (default) değerlerin kullanımına yönelik kolaylaştırıcı düzenlemeler yapılmıştır.
- Güvenilir ve doğrulanabilir veri bulunmaması hâlinde, en yüksek emisyona sahip 10 ülkenin ortalaması referans alınacaktır.
Karbon Fiyatı İndirimi Mekanizması
CBAM kapsamında karbon maliyetlerinin mükerrerliğini önlemek amacıyla karbon fiyatı indirimine ilişkin düzenlemeler getirilmiştir:
- Avrupa Komisyonu, üçüncü ülkeler için varsayılan karbon fiyatları
- Varsayılan değerler kullanılsa dahi karbon fiyatı indirimi talep edilebilecektir.
- İndirim taleplerine ilişkin dokümantasyon süreci basitleştirilmiştir.
- Üçüncü ülkelerde ödenmiş olan karbon vergileri, CBAM yükümlülüğünden düşülebilecektir.
Doğrulayıcı Sistemi
CBAM kapsamında doğrulama süreçlerine ilişkin kurumsal yapı da netleştirilmiştir:
- Emisyon doğrulayıcıları CBAM Registry sistemine kayıt olmak zorundadır.
- Operatörler ve ana şirketler de sistem üzerinden kayıt işlemlerini gerçekleştirebilecektir.
- Tüm kayıt süreçlerinde kurumsal kayıt numarası kullanımı zorunlu tutulmaktadır.